Kiedy stosuje się rękojmię z KC? Przede wszystkim przy sprzedaży prywatnej, zwykłych zakupach między firmami i zakupie nieruchomości. Tekst pomaga wybrać właściwe zasady, zanim zgłosisz sprzedawcy wadę. Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność za wadliwy zakup (art. 556–558 Kodeksu cywilnego; art. 43a ustawy o prawach konsumenta).
Nie każdy zakup podlega tym samym przepisom
„Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę (rękojmia).” (art. 556 Kodeksu cywilnego).
Z tej ochrony możesz korzystać m.in. po zakupie samochodu od osoby prywatnej. Obejmuje ona także sprzedaż nieruchomości, również wtedy, gdy konsument kupuje mieszkanie od przedsiębiorcy. Przy deweloperze trzeba dodatkowo uwzględnić obowiązki wynikające z przepisów o ochronie nabywcy.
W zwykłym zakupie konsumenta od firmy, dotyczącym rzeczy ruchomej i umowy zawartej od 1 stycznia 2023 r., właściwe są natomiast zasady niezgodności towaru z umową z ustawy o prawach konsumenta. Nie wybierasz dowolnie korzystniejszych fragmentów obu ustaw.
Do umów przenoszących własność towaru zawartych przed 1 stycznia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego sprawdź datę umowy, a nie tylko datę zauważenia wady. Wynika to z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej z 4 listopada 2022 r.
Zakup od osoby prywatnej
Kowalski sprzedaje Nowakowi swój prywatny samochód. Stosuje się rękojmię z Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem umowy. Nowak nie jest w tej transakcji konsumentem w rozumieniu przepisów o zakupie od firmy tylko dlatego, że będzie jeździł prywatnie. Po drugiej stronie również jest osoba prywatna.
Jeżeli Kowalski sprzedaje samochód w ramach działalności, ocenę trzeba przeprowadzić inaczej. Samo nazwanie umowy „sprzedażą prywatną” nie zmienia rzeczywistych okoliczności.
Zakupy firmowe i ochrona osób prowadzących działalność
Przy zwykłym zakupie zawodowym, np. farb przez malarza do mieszkań klientów, stosuje się rękojmię kodeksową. Fundacja czy spółka również nie staje się konsumentem tylko dlatego, że nie jest specjalistą od kupowanej rzeczy.
Osoba fizyczna prowadząca działalność może korzystać z szerszej ochrony, gdy zakup nie ma dla niej charakteru zawodowego. Przy rzeczach ruchomych może wtedy działać ustawa o prawach konsumenta. W zakresie pozostającym w rękojmi kodeksowej trzeba sprawdzić szczególne przepisy dla takich osób.
Chodzi o umowę bezpośrednio związaną z działalnością tej osoby, lecz niemającą dla niej charakteru zawodowego, ocenianego w szczególności na podstawie przedmiotu działalności ujawnionego w CEIDG (art. 7aa ustawy o prawach konsumenta; art. 5564 KC).
Przeczytaj umowę przed reklamacją
Przy sprzedaży prywatnej i zwykłej sprzedaży między firmami rękojmię można rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć. Przy konsumencie takie ograniczenia są dopuszczalne tylko w przypadkach przewidzianych przepisami szczególnymi. Wyłączenie nie działa, jeśli sprzedawca podstępnie zataił wadę.
Ochrona osoby prowadzącej działalność przy zakupie bez zawodowego charakteru nie daje automatycznie identycznego zakazu wyłączania rękojmi jak konsumentowi. Trzeba też ocenić, czy konkretny zapis nie jest niedozwolonym postanowieniem umownym. Dlatego ważna jest treść całej umowy, a nie tylko nazwa reklamacji.
Rękojmia nie jest tym samym co dobrowolna gwarancja. Jeśli kupujesz towar od firmy jako konsument, zacznij od poradnika: kiedy możesz reklamować towar u sprzedawcy.
Podstawa prawna i źródła
Kodeks cywilny, zwłaszcza art. 221, 3855, 556–558 i 577; ustawa o prawach konsumenta, art. 7aa i 43a; ustawa z 4 listopada 2022 r., art. 4 ust. 1 i art. 5.
Stan prawny i źródła sprawdzono 3 listopada 2026 r. Tekst przedstawia ogólne zasady wyboru podstawy reklamacji w Polsce.
